Het dynamisch evenwicht van de relatie tussen de gestelde eisen en mogelijkheden en vaardigheden van de werknemer geven vaak de aanzet voor het ontstaan van burnout. Zoals we in het artikel op onze site over flow, de optimale staat van ervaring kunnen lezen doet een staat van flow zich voor als de vaardigheid en uitdaging beiden maximaal zijn. Is ons werk te makkelijk, eenvoudig, routinematig dan zien we vaak dat we ons gaan vervelen of meer apathies worden. Is de uitdaging groot, maar zijn onze vaardigheden en mogelijkheden beperkt dan zien we vaak angst, bezorgdheid en frustratie optreden. Zoals we kunnen lezen in het artikel Hoe reageert ons lichaam en geest op stress? kunnen dergelijke gevoelens genoeg zijn om de stressreactie te 'triggeren'. Fase 1 en fase 2 zijn duidelijk voorbeelden van de situatie waarin de burnout patiënt terechtkomt als we gedurende langere tijd buiten het optimale evenwicht verkeren. Als we verder naar de oorzaken gaan kijken moet we de factoren bestuderen die ervoor zorgen dat de uitdaging te groot is of onze mogelijkheden en vaardigheden te beperkt zijn. Factoren die kans op Burnout vergroten:

• Persoonlijk
  Karaktereigenschappen als perfectionisme, moeilijk grenzen stellen, geen nee kunnen zeggen, hoge verwachtingen hebben, idealisme, bereidheid om te geven, ambitieus om te zorgen, loyaliteit en graag op willen vallen. Andere factoren in de persoonlijke sfeer stress kunnen vergroten zijn o.a. problemen in de privé-sfeer, financiële- of gezondheidszorgen, verstoorde relaties in privé-leven, verlies van naasten en gebrek aan levensvervulling



• Werksituatie en inhoud werk
  routinematig werk, geen invloed hebben op werkomstandigheden, onvoldoende steun van collega's of superieuren, slecht management, zware werkbelasting, onregelmatige werktijden, onduidelijkheid over taken en verantwoordelijkheden, intensiteit van werk, tijdsdruk, misbalans in relatie werknemer en cliënt (vb leraar geeft alleen, ontvangt weinig of werken met lastige cliënten in de gezondheidszorg), conflict waarden en normen, oordeel over ziekteverzuim, bureaucratie.

Wat kunnen we doen aan burnout?

We kunnen stress verminderen door de draaglast te verminderen of het vermogen om met stress om te gaan te verbeteren. Het verminderen van de stressoren is een lastige taak omdat we deze meestal niet onder controle hebben. Helaas kan de draaglast alleen verminderd worden door externe partijen. We kunnen nog zoveel willen maar we hebben over het algemeen geen beslissende invloed externe factoren als de werkdruk, collega's en onderlinge verhoudingen. Zoals we kunnen zien bij de oorzaken van burnout zijn veel oorzaken gerelateerd aan de organisatiestructuur, cultuur, waarden, werksituatie en werkinhoud. Hier licht een belangrijke taak voor organisaties en werkgevers om stress meer te benaderen d.m.v. systeemdenken i.p.v. procesdenken. Ofwel stress moet gezien worden in de context van de organisatie en niet als een individueel probleem.

Desalniettemin ligt er ook een taak voor het individu. Individueel kunnen we ook zorgen dat we stressbestendiger worden en de kans op burnout verkleinen. Allereerst is het van belang om ons leven dusdanig in te richten dat we makkelijker met stress om kunnen gaan. Goede voeding, regelmatig lichamelijke inspanning, tijd voor rust en ontspanning, sociale activiteit en je leven niet te gecompliceerd maken zijn hierbij natuurlijke 'inkoppers'. Ten tweede zien wij een goede ondersteunde rol van technieken als meditatie voor de preventie en het herstel van burnout. Lees Meditatie, fantastisch antwoord op Burnout om te lezen hoe meditatie je kan helpen met burnout.