Flow en Piekervaringen

Ken je die momenten dat je even alle dagelijkse beslommeringen achterlaat door een unieke ervaring? Zo'n moment dat je even helemaal in een gebeurtenis opgaat en alles om je heen vergeet. Stel je eens voor dat je op de top van een berg staat en je verrast wordt door het waanzinnig uitzicht. Stel je eens voor dat je naar een concert gaat en de muziek een kippenvel moment bij jou weet op te roepen. Stel je eens voor dat je naar beneden stort tijdens een bungy jump. Stel je voor dat je met je beste vrienden/innen een half uur de slappe lag hebt gehad. Stel je voor dat je waanzinnig verliefd voor het eerst met elkaar zoent. Bovenstaande momenten zijn allemaal piekervaringen waarin je meestal helemaal in het moment opgaat.Deze optimale staat van ervaring wordt in de literatuur ook wel 'flow' genoemd. In de sportwereld wordt het fenomeen onder de naam 'the Zone' beschreven. In deze sectie wordt nader ingegaan wat deze term, flow, nu precies betekent.

Psychische Entropie

Onze hersenen krijgen ieder moment een gigantische hoeveelheid informatie te verwerken en willen we deze goed kunnen ordenen en verwerken moeten we kunnen focussen, concentreren en organiseren. Precies de eigenschappen waarop we kunnen oefenen bij het mediteren. Lukt het niet om te focussen, concentreren en ordenen, dan verkeren we in een toestand van psychische entropie aldus Csikszentmihalyi. Deze toestand wordt gekenmerkt door innerlijke wanorde, negatieve emoties of het onvermogen om doelbewust te handelen.

Wat is Flow en hoe kom je in een staat van flow?

Flow is precies de tegenovergestelde toestand van bewustzijn waarin orde, positieve emoties en vermogen om doelbewust te handelen regeren. De term flow, optimale staat van ervaring is voor het eerst gelanceerd door Csikszentmihalyi. Hij noemde de piekervaringen 'flow', omdat de respondenten van zijn onderzoek aangaven dat een dergelijke staat moeiteloosheid, spontaniteit, gevoel van onoverwinnelijkheid en een 'go with the flow' gevoel met zich meebrengt. The zone, de sportvariant van flow verschilt in het feit dat als je tijdens het sporten into the zone gaat je ook boven je normale prestaties uitstijgt in tegenstelling bij flow waardit geen noodzakelijke voorwaarde is. In zijn boek creativiteit geeft hij kenmerken aan waaraan over het algemeen een flow ervaring voldoet. Deze kenmerken kunnen ons verder helpen om vaker situaties van flow in ons dagelijks leven te creëren. Laten we deze kenmerken bekijken aan de hand van een flow ervaring van een golf pro die zijn beste rondje op de green ooit loopt.

1. Men heeft een constant doel voor ogen. In een staat van flow weten we wat gedaan moet worden en is ons doel zeker. Dit doel geeft ons de mogelijkheid om te focussen. Onze golfpro weet dat hij binnen het vereiste aantal slagen de bal in het putje moet slaan. Hij weet met welke club en hoe hij iedere keer de bal gaat slaan.
2. Elke handeling wordt onmiddellijk gevolgd door feedback. Onze golfer weet meteen of hij de bal goed geslagen heeft en wat goed of fout ging.
3. Er is evenwicht tussen uitdaging en vaardigheid. In flow voelen we goed aan dat ons vermogen en capaciteiten goed aansluiten bij de actie die we ondernemen. Als we door slechte techniek de bal constant in het water rammen, raken we gefrustreerd en als we altijd maar hole-in-ones slaan raken we uiteindelijk verveeld. Als we echt een lekkere wedstrijd spelen zijn we in evenwicht tussen te veel uitdaging en verveling.
4. Actie en bewustzijn zijn een. De golfer is volledig geconcentreerd in zijn spel en wordt niet door overbodige gedachten afgeleid of gehinderd. Ofwel hij verkeert in het NU en denkt niet aan het avondeten, de ruzie met zijn schoonmoeder of de presentatie op werk van morgen. Het subtiele evenwicht tussen vaardigheid en uitdaging vereist dat we ons op een ding concentreren. Dit is alleen mogelijk als we duidelijk feedback krijgen en doelen hebben.
5. Afleidingen, angsten en zelfbewustzijn worden uit het bewustzijn verbannen. Dit is een afgeleide van kenmerk 1,2,3, 4. Omdat we zo sterk door onze bezigheid in beslag genomen worden is er geen plaats voor angst, twijfels, zorgen of zelfbewustzijn. De golfer is 100% geconcentreerd, weet wat er te doen staat, kan de activiteit aan en dus is er geen sprake van bijvoorbeeld faalangst of dat hij zich zorgen maakt of zijn vrienden hem wel goed vinden.
6. Het besef van tijd raakt in de war. De golfer vergeet hoe laat het is en loopt misschien voor zijn gevoel wel veel sneller of langzamer dan de werkelijke tijd zijn rondje.
7. De activiteit wordt een doel op zich. Wanneer bovenstaande omstandigheden zich voordoen zullen wij meestal van de ervaring die we op doen genieten. De reden dat de golfer golfen zo leuk vindt is het gevoel dat hij tijdens en door het golven ervaart. Golfen wordt voor hem een doel op zich en het gaat hem niet meer om de gezelligheid in het clubhuis, status of netwerken, maar wel met name om de activiteit golfen zelf.

Dit zijn allemaal kenmerken die we in het dagelijks leven vaak missen. Op het werk is de druk misschien te hoog of te laag, we weten eigenlijk niet wat we willen doen qua werk, er worden vaak tegenstrijdig eisen aan ons gesteld, we snel afgeleid op school, we twijfelen vaak of onze relatie wel goed is of ons werk wel bij ons past en we zijn alert op mogelijke afwijzingen of teleurstellingen. Denk eens na of bovenstaan de kenmerken zich ook bij jou favoriete bezigheden voortdoen of juist ontbreken als je niet echt lekker in je vel zit. Misschien ontbreekt het je wel aan heldere doelen in je werk of leven of neem je te veel hooi op je vork.

De truc is om in een activiteit, doelen, feedback en een evenwicht tussen vaardigheid en uitdaging te integreren, zodat je vanzelf het flow gevoel vaker gaat ervaren. Dan wordt je activiteit een doel op zich en heb je een nieuwe passie aangeboord! Er zijn volgens deze analogie twee manieren om de kans op flow te vergroten: je kunt de omstandigheden aan je vaardigheden aanpassen en je kunt aan je kwaliteiten werken om aan de eisen van buitenaf te kunnen voldoen. Meditatie kan je bij de laatste manier helpen om je eigen gewaarwording te leren sturen zodat je het 'prikkelveld' zodanig beperkt dat handeling en gewaarwording met elkaar versmelten. Onze aandacht is dan geconcentreerd en er zijn geen afleidende prikkels. Bovendien zoals we elders op deze site kunnen lezen helpt meditatie je op talloze gebieden je performance te verhogen. In deze visie werk meditatie drempelverlagend om vaker flow te ervaren.

Het ervaren van flow gaat ook samen met het ervaren van gelukzaligheid aldus Csikszentmihalyi. Het is volgens hem niet raar dat zoveel mensen die het op het oog gemaakt hebben in de wereld van de carrière of maatschappij zich vaak minder gelukkig en voldaan voelen dan mensen met een relatief simpel leven. Deze vaak ambitieuze advocaten, bankiers, managers, captains of industry en hollywoodsterren leven vaak voor het prestige, salaris of macht die hun baan met zich meebrengt. Het werk zelf is geen doel op zich het gaat om de gevolgen die werk met zich meebrengt. Deze mensen zijn niet echt Zen! Misschien overdrijven we een beetje, want er zijn natuurlijk talloze mensen in de bovenstaande categorie die wel echt inhoudelijk van hun werk genieten. De grap is dat je ziet dat dit soort mensen vaak niet echt om het resultaat of de gevolgen geven. Het schilderij is af, de rechtzaak is gewonnen, de deal is afgesloten en weg zijn onze vereisten om in flow te geraken. Het resultaat is leuk, maar lang niet zo 'fullfilling' als het werk en dus; op naar een nieuwe uitdaging!

Csikszentmihalyi concludeert dat de kunst van een gelukkig leven ligt in het zoveel mogelijk dingen doen die ons in een staat van flow of wel in het NU brengen. Slaag je erin om je werk en gezin een doel op zich te laten worden dan is bijna alles wat je doet de moeite waard! Klinkt geheel ZEN volgens ons………..

Individuele Coaching

Wanneer u geïnteresseerd bent in individuele begeleiding toegespitst op uw persoonlijke situatie dan kan ons coaching programma een uitkomst zijn. ABC van Meditatie heeft ervaring met het coachen van topsporters, zakenmensen en particulieren. We coachen mensen in het leren van de technieken, stressmanagement, optimaal presteren, persoonlijk ontwikkeling en mentale weerbaarheid. Onze reguliere workshops en cursussen staan model voor de inhoudelijke kant van de begeleiding. Surf naar Individuele coaching voor meer informatie.